De ene dorade is de andere niet

Goudbrasem voor het eerst beschreven voor Nederland

De eerste goudbrasems voor Nederland kwamen van het Veerse Meer.
TEXEL - Wordt de smakelijke goudbrasem een nieuwe aanwinst voor de Nederlandse visserij? Deze vissoort probeert mogelijk vaste grond onder de voeten te krijgen in de Nederlandse wateren. De afgelopen maanden worden zeer regelmatig vangsten gemeld van de goudbrasem in Nederlandse wateren; in een onderzoeksfuik van het NIOZ bij Texel en door beroepsvissers in hun hok- en schietfuiken op het Veerse Meer. De soort is in de vishandel bekend onder de naam dorade, maar niet alle dorades in de Nederlandse visafslagen blijken goudbrasems.
goudbrasem1 (3K)

Voor het eerst wetenschappelijk beschreven voor de Nederlandse wateren: een bij Texel gevangen goudbrasem. Twee weken geleden werden in een fuik van het Nederlands Instituut voor het Onderzoek der Zee (NIOZ) in het Marsdiep vier jonge goudbrasems gevangen. De soort is algemeen in de Middellandse Zee en komt daar onder de naam dorade vaak op het menu. De vangsten bij de Mokbaai van Texel werden gepresenteerd als de eerste gevallen die voor de Nederlandse wateren (binnen de 12-mijlszone) zijn beschreven. Onderzoeker Hans Witte van het NIOZ kreeg van Wageningen IMARES in IJmuiden door dat er nog geen waarnemingen bekend waren van deze soort in Nederland.

Begin vorige week kwam fuikenvisser Marcel van de Kreeke (GOE 5, en de zoon van Cees van de Kreeke, beroepsvisser van het jaar) bij Wageningen IMARES in Yerseke met twaalf levende goudbrasems van rond de 14 cm lang. In juni dit jaar ving fuikenvisser Wim de Ridder (van de sloep 'De Mijl') ook op het Veerse Meer al een exemplaar van 7 centimeter.

goudbrasem2 (2K)

Als allereerste vangst voor Nederland noemt Wageningen IMARES op haar website het volwassen exemplaar (25 cm) dat in november 2005 door Van de Kreeke werd gevangen. De vissen werden gedetermineerd door Kees Goudzwaard, die ze kent van zijn werk in Mauritanië. Bij de vissen van het Veerse Meer werd door IMARES aanvankelijk gesproken over 'zwarte dorade'. Maar de gebruikte Latijnse naam (Sparus aurata) en de foto’s lieten er geen twijfel over bestaan dat ook hier de goudbrasem wordt bedoeld.

Aan deze kant van de Atlantische Oceaan komt de goudbrasem voor vanaf Senegal tot net ten zuiden van de Noordzee, maar in Het Kanaal is de soort al heel zeldzaam. De goudbrasem behoort tot de familie van de Sparidae ofwel zeebrasems, die uit hoge en platte, tropische- of subtropische vissoorten met goed ontwikkelde tanden bestaat. Veel van deze soorten zijn van groot belang voor de lokale visserijen, met name in de Middellandse Zee.

Dorades van de UK 137 in de afslag van IJmuiden. Gezien de fijne, goudkleurige horizontale streepjes en het zwarte vlekje aan de basis van de borstvin gaat het hier eerder om de gestreepte bokvis, die ook behoort tot de familie zeebrasems.De goudbrasem is een subtropische kustvis, die in zoet, brak en zout water voorkomt, van het zeeoppervlak tot 150 meter diep. Het is een roofvis, die zich voornamelijk voedt met dierlijk voedsel. De goudbrasem is te herkennen aan de zwarte vlek boven de borstvin tot over de achterste kieuwdeksel. Het 'goud' in de naam komt van de goudkleurige band tussen de ogen. Als de vis dood is verdwijnen de fellere kleuren snel.

Oprukken zuidelijke soorten

goudbrasem3 (4K)

De vier bij Texel gevangen exemplaren waren alle jonge dieren, van 12 cm (1 ex) en 13 cm (3 ex) lengte. Volwassen goudbrasems kunnen tot 70 cm lang worden. In de Noordzee is de goudbrasem uiterst schaars. Dit is tegenstelling tot de nauw verwante zeekarper Spondyliosoma cantharus. Deze heeft ongeveer hetzelfde verspreidingsgebied als de goudbrasem, maar wordt regelmatig in Nederlandse wateren gemeld. In de NIOZ-fuik in het Marsdiep werd de zeekarper sinds 1960 al elf maal gevangen. Ook hier zijn het altijd jonge dieren.

Of de goudbrasem hier vaste grond onder de voeten kan krijgen zal moeten blijken. Feit is volgens het NIOZ wel dat ook andere zuidelijke soorten met een vergelijkbare verspreiding hier steeds vaker gezien worden. Vanaf de zestiger jaren kenden de diklip-, dunlip- en goudharder een grote uitbreiding naar het noorden vanuit Het Kanaal, en vanaf de tweede helft van de tachtiger jaren is er een sterke toename van de zeebaars, die voor de Hollandse kust nu als algemeen beschouwd kan worden en een welkome aanwinst is voor de visserij. Dit voorjaar werd door het NIOZ nog een kortdurende invasie van sardienen (pelsers/pilchards) in het Marsdiep waargenomen.

Zwarte vlek bij de kieuwdeksels en een gele band tussen de ogen; onmiskenbare (en zeer verse) goudbrasems bij Schmidt Zeevis. Ook hier worden ze dorade (rose) genoemd. Schmidt Zeevis koopt de diverse soorten zeebrasems meestal op de vismarkt Rungis in Parijs, waar vissoorten uit de hele wereld te koop zijn.De gestegen zeewatertemperatuur in de winter speelt waarschijnlijk een rol bij het oprukken van zuidelijke soorten.

In het geval van de goudbrasem kan overigens niet geheel worden uitgesloten dat het om exemplaren gaat die afkomstig zijn uit kweek (aquacultuur). Ze worden met name rond de Middellandse Zee veel gekweekt en kunnen dus ontsnapt zijn of zelfs moedwillig uitgezet. Het feit echter dat het om jonge exemplaren gaat, maakt het volgens de wetenschappers van het NIOZ 'zeer aannemelijk' dat het echt wilde vissen betreft. Curieus detail is dat dezelfde soort in de tachtiger jaren werd gekweekt op Texel. Er zwemt nog een goudbrasem van dit voormalige kweekproject rond in een aquarium van Ecomare op Texel, die nu dus al meer dan 20 jaar oud is.
goudbrasem4 (5K)

Verzamelnaam

In Nederland komt de goudbrasem, een zeer gewaardeerde consumptievis, ook onder de naam dorade op de markt. In het Verenigd Koninkrijk spreken ze van 'gilt headed bream', in Duitsland van Dorade of Meerbrasse. Dorade klinkt lekker, en zoals vaker bij dat soort namen ligt gebruik voor gelijkende andere vissoorten voor de hand. In Frankrijk en het Verenigd Koninkrijk is dorade dan ook een verzamelnaam voor alle soorten zeebrasems.

Volgens Hans Witte wordt de benaming dorade in de Nederlandse afslagen gebruikt voor 'alle soorten platte brasemachtige zeevissen'. Afslager Henk Viskil van de afslag van IJmuiden meldt dat er maar ‘sporadisch’ dorades worden aangevoerd op IJmuiden. Vorige week vrijdag stond er toevallig een kist 'dorades' in de hal, die waren gevangen door de UK 137. Het blijkt hier echter eerder te gaan om de gestreepte bokvis Sarpa salpa; wel een verwant van de goudbrasem, maar toch een heel andere soort zeebrasem.Ook de sardien of pelser/pilchards is een zuidelijke soort, die af en toe noord in trekt.

goudbrasem5 (4K)

Afslager Wim Harteveld noemt dorades een regelmatige maar zeldzame aanvoer op Scheveningen vanuit de zuidelijke Noordzee. Er worden hier meerdere dorades onderscheiden met behulp van Franse namen: de dorade grise (waarschijnlijk de zeekarper, is ook de handelsnaam voor deze vis in Nederland), de dorade rose (waarschijnlijk de goudbrasem, en ook de handelsnaam in Nederland) en een 'hele rode soort' (mogelijk de gewone zeebrasem Pagellus erythrinus).

Volgens Harteveld wordt de aanvoer van wildvang beperkt doordat er een maar een klein quotum is voor de vissers in de EU. De visserijregeling noemt inderdaad een quotum van 9 ton 'zeebrasem' voor de deelgebieden VI (ten westen van Schotland), VII (Het Kanaal, Ierse Zee) en VIII (Golf van Biscaje) tezamen als totaal voor de gezamenlijke vissers van de EU. Voor de handel maakt dat niet uit; de vissoorten van deze familie worden van overal vandaan aangevoerd, zowel vers als gekweekt.

De dure zeebaars is een bekende verschijning op de visafslagen geworden.Bioloog Witte meldt van Texel dat de vangsten van goudbrasem nu bijna dagelijks doorgaan. Wageningen IMARES houdt in de zuid de vinger aan de pols. Voor andere meldingen van ‘onbekende’ vissen, bijvoorbeeld uit de Oosterschelde, houdt men zich in Yerseke van harte aanbevolen. Mochten de diverse soorten zeebrasems echt aan een opmars richting noord zijn begonnen, dan kunnen de visserijen rond de Noordzee er alleen wat mee als het quotum wordt verruimd.

goudbrasem6 (4K)

Handelsnamen

De handelsnaam van een vissoort verschilt niet zelden van de wetenschappelijke naam. Het Nederlands Visbureau spreekt van: de Dorade rose (Sparus aurata, goudbrasem) en de Dorade grise (Spondyliosoma cantharus, zeekarper). In Frankrijk en mogelijk ook aan de viskramen in Nederland wordt ook de benaming Dorade royal gebezigd voor de goudbrasem. Beide soorten komen het hele jaar door op de markt. Om het ingewikkeld te maken wordt in de handel, bijvoorbeeld bij Schmidt Zeevis uit Rotterdam, de benaming Dorade royal gebruikt voor weer een andere zeebrasemsoort, in dit geval een gekweekte.

NIOZ-Fuik

In de maanden april, mei, juni, september en oktober wordt de fuik van het NIOZ elke dag geleegd. De onderzoeksfuik bestaat uit 200 meter schudwant en fuikkom. De fuik op de lokatie Mokbaai heeft z’n wortels in het bedrijf van wijlen Henk Beumkes. Dit laatste fuikenbedrijf van Texel werd in 1960 door het NIOZ overgenomen.

Herkomst

Informatie van het Nederlands Visbureau: "De doorgaans kleine exemplaren van de dorade grise die in Nederland op de markt verschijnen komen van de Franse kust. Door kweekprojecten in onder andere Griekenland, Italië en Spanje is de dorade grise gedurende het hele jaar te koop. De dorade rose kan maximaal 70 centimeter lang worden en komt in dezelfde gebieden voor als de grijze. De dorade rose die in Nederland wordt verkocht komt voornamelijk uit Ghana."

Bron: Visserijnieuws

Terug